Σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του Δήμου Καλαμαριάς μεταφέρθηκε το φωτογραφικό αρχείο του φωτορεπόρτερ Γιάννη Κυριακίδη, ανοίγοντας πλέον τον δρόμο για τη συστηματική καταγραφή, συντήρηση και ψηφιοποίηση ενός υλικού που καλύπτει περισσότερες από επτά δεκαετίες ιστορίας της Θεσσαλονίκης και της χώρας.
Το αρχείο είχε δωρηθεί στον Δήμο από την οικογένεια του φωτορεπόρτερ και περιλαμβάνει χιλιάδες αρνητικά και φωτογραφίες, μαζί με φωτογραφικό εξοπλισμό, προσωπικά αντικείμενα και εργαλεία που χρησιμοποιούσε κατά τη διάρκεια της μακράς επαγγελματικής του πορείας.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Δήμου Καλαμαριάς, η μεταφορά πραγματοποιήθηκε με ειδική φροντίδα, ώστε το υλικό να τοποθετηθεί σε χώρο που μπορεί να προσφέρει τις κατάλληλες συνθήκες φύλαξης μέχρι να ολοκληρωθούν τα επόμενα στάδια επεξεργασίας του.
Η διαδικασία έγινε υπό την επίβλεψη της ομάδας καταγραφής του αρχείου, στην οποία συμμετέχει ο επιμελητής Βαγγέλης Ιωακειμίδης, ενώ παρούσα ήταν και η δήμαρχος Καλαμαριάς Χρύσα Αράπογλου.
Χιλιάδες εικόνες από περισσότερες από επτά δεκαετίες
Το αρχείο του Γιάννη Κυριακίδη δεν αποτελεί απλώς μια μεγάλη συλλογή φωτογραφιών. Μέσα από το υλικό του αποτυπώνονται στιγμές της δημόσιας, κοινωνικής και πολιτικής ζωής της Θεσσαλονίκης και της Ελλάδας σε βάθος δεκαετιών.
Τα αρνητικά, οι εκτυπώσεις και ο εξοπλισμός του μπορούν να λειτουργήσουν ως πρωτογενές ιστορικό υλικό για ερευνητές, ιστορικούς, δημοσιογράφους και πολίτες που ενδιαφέρονται για την εξέλιξη της πόλης και της κοινωνίας της.
Ανάμεσα στα αντικείμενα που έχουν διασωθεί βρίσκεται και η χαρακτηριστική σκάλα του Γιάννη Κυριακίδη, την οποία χρησιμοποιούσε συχνά για να εξασφαλίζει καλύτερη οπτική γωνία κατά τις λήψεις του και η οποία είχε συνδεθεί με την επαγγελματική του παρουσία.
Η διατήρηση αντικειμένων αυτού του τύπου επιτρέπει στο αρχείο να ξεπεράσει τα όρια μιας καθαρά φωτογραφικής συλλογής. Μαζί με τις εικόνες διασώζεται και ένα μέρος της ίδιας της πρακτικής του φωτορεπορτάζ μιας άλλης εποχής: ο εξοπλισμός, τα εργαλεία και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονταν οι φωτορεπόρτερ πριν από την ψηφιακή μετάβαση.
Αρχίζει η απογραφή και η τεκμηρίωση
Η μεταφορά στον νέο χώρο αποτελεί ουσιαστικά το πρώτο βήμα μιας πολύ μεγαλύτερης διαδικασίας.
Πλέον αρχίζει η συστηματική απογραφή, καταγραφή και αξιολόγηση του υλικού, ώστε να διαπιστωθεί με ακρίβεια τι περιλαμβάνει η συλλογή, σε ποια κατάσταση βρίσκεται κάθε τεκμήριο και ποιες ανάγκες συντήρησης υπάρχουν.
Ιδιαίτερα απαιτητική αναμένεται να είναι η τεκμηρίωση των φωτογραφιών και των αρνητικών. Για να αποκτήσει πραγματική ερευνητική αξία ένα φωτογραφικό αρχείο αυτού του μεγέθους, χρειάζεται κάθε εικόνα, όπου αυτό είναι εφικτό, να συνδεθεί με ημερομηνίες, πρόσωπα, γεγονότα, τοποθεσίες και θεματικές ενότητες.
Στη συνέχεια προβλέπεται η ψηφιοποίηση του υλικού, διαδικασία που θα επιτρέψει αφενός την προστασία των πρωτοτύπων από τη συνεχή χρήση και αφετέρου τη δημιουργία ενός οργανωμένου ψηφιακού αποθετηρίου.
Στόχος να γίνει προσβάσιμο σε πολίτες και ερευνητές
Ο Δήμος Καλαμαριάς θέτει ως τελικό στόχο το αρχείο να μην παραμείνει απλώς αποθηκευμένο, αλλά να μπορεί σταδιακά να αξιοποιηθεί και να γίνει προσβάσιμο στο κοινό.
Η επεξεργασία του μπορεί να οδηγήσει μελλοντικά σε εκθέσεις, εκδόσεις, ερευνητικά προγράμματα ή ψηφιακές εφαρμογές, ανάλογα με τον σχεδιασμό που θα ακολουθήσει μετά την ολοκλήρωση της καταγραφής.
Στο παρόν στάδιο δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση της απογραφής και της ψηφιοποίησης, ούτε ο ακριβής συνολικός αριθμός των τεκμηρίων που περιλαμβάνονται στη δωρεά.
Η σημασία του επόμενου σταδίου είναι, πάντως, ιδιαίτερη: η αξία ενός τόσο εκτεταμένου φωτογραφικού αρχείου δεν βρίσκεται μόνο στη διαφύλαξή του, αλλά στη δυνατότητα να οργανωθεί, να τεκμηριωθεί και να γίνει πραγματικά προσβάσιμο.
Με τη μεταφορά του υλικού στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο, ο Δήμος Καλαμαριάς περνά πλέον από τη φάση της παραλαβής στη συστηματική διαχείριση ενός αρχείου που μπορεί να αποτελέσει σημαντική πηγή για τη συλλογική μνήμη της Θεσσαλονίκης και της νεότερης ελληνικής ιστορίας.