Τον συγκεντρωτισμό του ελληνικού κράτους και τις περιορισμένες δυνατότητες των δήμων να αποφασίζουν για το μέλλον τους ανέδειξε η δήμαρχος Καλαμαριάς, Χρύσα Αράπογλου, κατά την παρέμβασή της σε εκδήλωση για τη βιώσιμη ανάπτυξη στη Θεσσαλονίκη. Χρησιμοποιώντας παραδείγματα από την καθημερινότητα του Δήμου Καλαμαριάς, αναφέρθηκε στις δυσκολίες χρηματοδότησης, στον κατακερματισμό των αρμοδιοτήτων και στην απουσία ενιαίου αναπτυξιακού σχεδιασμού.
Η δήμαρχος συμμετείχε την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου στην εκδήλωση με τίτλο «Βιώσιμη ανάπτυξη σημαίνει δημοκρατία και ευημερία για όλους», που διοργάνωσαν το ΙΝΕΡΠΟΣΤ και η DEMOTRUST στο MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Αφορμή αποτέλεσε η παρουσίαση του συλλογικού τόμου «Η Ελλάδα που δεν Περιμένει: ρήξεις και προτεραιότητες για μια αυτοδύναμη, παραγωγική και δίκαιη Ελλάδα».
Ο συγκεντρωτισμός και η χρηματοδότηση των δήμων
Στο πρώτο μέρος της τοποθέτησής της, η Χρύσα Αράπογλου αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα του υφιστάμενου διοικητικού μοντέλου, υποστηρίζοντας ότι οι σημαντικές αποφάσεις εξακολουθούν να λαμβάνονται σε κεντρικό επίπεδο, με περιορισμένη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον τρόπο χρηματοδότησης των δήμων. Σύμφωνα με την ίδια, η κατανομή των διαθέσιμων πόρων οδηγεί τις δημοτικές αρχές σε διαρκείς διαπραγματεύσεις με την κεντρική διοίκηση, αντί να τους εξασφαλίζει τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου οικονομικού σχεδιασμού.
Περιέγραψε, μάλιστα, τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ορισμένοι δήμοι, αναφέροντας ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες τα διαθέσιμα χρήματα δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών ολόκληρου του έτους. Παράλληλα, άσκησε κριτική στον τρόπο λειτουργίας της δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης και στη σχέση των περιφερειών με τους δήμους.
Η ακτογραμμή της Καλαμαριάς ως χαρακτηριστικό παράδειγμα
Η δήμαρχος χρησιμοποίησε το παραλιακό μέτωπο της Καλαμαριάς για να εξηγήσει πώς, κατά την άποψή της, ο κατακερματισμός της δημόσιας περιουσίας δυσκολεύει τον τοπικό σχεδιασμό.
Όπως ανέφερε, η παραλιακή ζώνη βρίσκεται υπό την αρμοδιότητα διαφορετικών δημόσιων φορέων, υπουργείων και άλλων ιδιοκτητών, με αποτέλεσμα ο Δήμος να μην έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει αυτοτελώς σε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό για την αξιοποίησή της.
Το ζήτημα έχει απασχολήσει επανειλημμένα το Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμαριάς. Τον Ιούλιο του 2026, ο Δήμος εξέφρασε εκ νέου την αντίθεσή του στην εξαίρεση σημαντικών περιοχών από το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο για το παραλιακό μέτωπο της Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Δήμου, η ακτογραμμή της Καλαμαριάς εκτείνεται σε περίπου 5,5 χιλιόμετρα.
Η Χρύσα Αράπογλου συνέδεσε την πολυδιάσπαση των αρμοδιοτήτων με την αδυναμία εκπόνησης ενιαίου σχεδίου, επισημαίνοντας ότι οι δημοτικές παρεμβάσεις περιορίζονται συχνά σε επιμέρους αναπλάσεις.
Οι σχολικές υποδομές και οι κεντρικές αποφάσεις
Ένα δεύτερο παράδειγμα που παρουσίασε αφορούσε τις διαδικασίες επισκευής και αναβάθμισης των σχολικών κτιρίων. Αναφέρθηκε σε πρόγραμμα εργασιών σχολικής ανακαίνισης, υποστηρίζοντας ότι ο κεντρικός καθορισμός των παρεμβάσεων και η επιλογή αναδόχων περιορίζουν τη δυνατότητα των δήμων να προσαρμόζουν τα έργα στις ανάγκες κάθε σχολικής μονάδας.
Σύμφωνα με την ίδια, η συγκεκριμένη διαδικασία δημιουργεί πρακτικές δυσκολίες στην παρακολούθηση των εργασιών και αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα της απόστασης ανάμεσα στη λήψη των αποφάσεων και στην εφαρμογή τους σε τοπικό επίπεδο.
Πολιτισμός και τεχνητή νοημοσύνη στην αναπτυξιακή συζήτηση
Κλείνοντας την παρέμβασή της, η δήμαρχος διεύρυνε τη συζήτηση πέρα από τα διοικητικά και οικονομικά ζητήματα, αναδεικνύοντας την ιστορία, την παιδεία και τον πολιτισμό ως στοιχεία που, κατά την εκτίμησή της, δεν αξιοποιούνται επαρκώς στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της Ελλάδας.
Αναφέρθηκε επίσης στην εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης και στις νέες ηθικές και πολιτικές προκλήσεις που δημιουργεί. Υποστήριξε ότι η ελληνική φιλοσοφική παράδοση θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό σημείο αναφοράς στη διεθνή συζήτηση για τη σχέση του ανθρώπου με τις νέες τεχνολογίες.
Η τοποθέτησή της ολοκληρώθηκε με αναφορά στη μετανάστευση νέων ανθρώπων στο εξωτερικό και στη δυσκολία επιστροφής τους, συνδέοντας το ζήτημα με την ανάγκη επανεξέτασης των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων της χώρας.