Στο ρεπορτάζ του «Θεσσαλονικέων Πόλις», που υπογράφει η Αγγελική Κόγιου, με φωτογραφίες του Αλέξανδρου Αβραμίδη, παρουσιάζεται η κατ’ οίκον διανομή βιβλίων της Κεντρικής Βιβλιοθήκης Καλαμαριάς. Πρόκειται για μια υπηρεσία που απευθύνεται σε ανθρώπους οι οποίοι αγαπούν την ανάγνωση, αλλά δεν μπορούν να επισκεφθούν οι ίδιοι τη βιβλιοθήκη εξαιτίας προβλημάτων υγείας, ηλικίας ή άλλων δυσκολιών μετακίνησης.
Η δράση λειτουργεί από το 2021 και, σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο ρεπορτάζ, μέσα σε αυτό το διάστημα έχουν παραδοθεί περίπου 3.000 βιβλία. Μία φορά τον μήνα, οι εργαζόμενοι της βιβλιοθήκης ετοιμάζουν πάνινες τσάντες με τίτλους προσαρμοσμένους στις αναγνωστικές προτιμήσεις κάθε παραλήπτη και ακολουθούν συγκεκριμένο δρομολόγιο με όχημα του Δήμου Καλαμαριάς.
Αρχικά, η υπηρεσία είχε σχεδιαστεί κυρίως για άτομα με αναπηρία ή προβλήματα υγείας, ηλικιωμένους και εγκύους. Σήμερα, όμως, μπορεί να ενταχθεί σε αυτήν κάθε δημότης που αδυνατεί να μετακινηθεί προς τη βιβλιοθήκη, ανεξάρτητα από τον λόγο. Η βασική λογική της δράσης είναι ότι η δυσκολία πρόσβασης σε ένα δημοτικό κτίριο δεν πρέπει να στερεί από κανέναν τη δυνατότητα δανεισμού και ανάγνωσης.
Δώδεκα δημότες στο μηνιαίο δρομολόγιο
Αυτή την περίοδο, η κατ’ οίκον υπηρεσία εξυπηρετεί δώδεκα κατοίκους της Καλαμαριάς, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι μεγάλης ηλικίας. Πριν από κάθε διανομή προηγείται επικοινωνία με τους αναγνώστες, επιστροφή των προηγούμενων τίτλων και επιλογή των επόμενων βιβλίων.
Η διαδικασία δεν γίνεται μηχανικά. Οι βιβλιοθηκονόμοι κρατούν στοιχεία για τα είδη που προτιμά κάθε αναγνώστης, αποφεύγουν τίτλους που έχουν ήδη δοθεί και προτείνουν νέα βιβλία με βάση τα ενδιαφέροντά του. Με αυτόν τον τρόπο, η υπηρεσία διατηρεί τα βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικής επαφής που υπάρχει και στον χώρο της βιβλιοθήκης, παρότι ο δανεισμός γίνεται πλέον στην πόρτα του σπιτιού.
Η κατ’ οίκον διανομή αποτελεί παράλληλα ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι δημοτικές βιβλιοθήκες μπορούν να διευρύνουν τον κοινωνικό τους ρόλο. Δεν λειτουργούν μόνο ως χώροι φύλαξης και δανεισμού βιβλίων, αλλά μπορούν να αναζητούν ενεργά ανθρώπους που μένουν εκτός των συνηθισμένων πολιτιστικών δραστηριοτήτων.
Για έναν άνθρωπο που περνά μεγάλο μέρος της ημέρας στο σπίτι, ένα βιβλίο μπορεί να προσφέρει ενημέρωση, ψυχαγωγία και επαφή με διαφορετικές ιστορίες και εμπειρίες. Η σημασία της υπηρεσίας, επομένως, δεν περιορίζεται στον αριθμό των βιβλίων που παραδίδονται, αλλά αφορά και τη δυνατότητα διατήρησης μιας καθημερινής συνήθειας που διαφορετικά θα μπορούσε να χαθεί.
Βιβλία και στο Νοσοκομείο «Άγιος Παύλος»
Η δράση της Κεντρικής Βιβλιοθήκης Καλαμαριάς δεν σταματά στις κατ’ οίκον παραδόσεις. Όπως αναφέρει το «Θεσσαλονικέων Πόλις», βιβλία από δωρεές αναγνωστών αξιοποιούνται και σε συνεργασία με το Νοσοκομείο «Άγιος Παύλος».
Στο ισόγειο και στον πρώτο όροφο του νοσοκομείου έχουν τοποθετηθεί δύο μικρές ελεύθερες βιβλιοθήκες. Εκεί, ασθενείς, συνοδοί και εργαζόμενοι μπορούν να πάρουν ένα βιβλίο κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στον χώρο. Η συνεργασία άρχισε πριν από περίπου έναν χρόνο και, όπως διαπιστώθηκε στην πορεία, τους τίτλους χρησιμοποιούν συχνά οι συνοδοί ασθενών, οι οποίοι περνούν πολλές ώρες στους διαδρόμους και στις αίθουσες αναμονής.
Τα βιβλία προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από προσφορές πολιτών προς τη δημοτική βιβλιοθήκη. Όσα δεν χρειάζεται να ενταχθούν στη βασική συλλογή μπορούν να μεταφερθούν σε άλλες δομές, αντί να παραμένουν αποθηκευμένα. Έτσι, ένας τίτλος που έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του στην προσωπική βιβλιοθήκη ενός κατοίκου βρίσκει έναν νέο αναγνώστη σε διαφορετικό περιβάλλον.
Η κατ’ οίκον διανομή και οι ελεύθερες βιβλιοθήκες στο νοσοκομείο δείχνουν πώς μια δημοτική υπηρεσία μπορεί να φέρει το βιβλίο πιο κοντά σε ανθρώπους που το χρειάζονται, αλλά δεν έχουν πάντα εύκολη πρόσβαση σε αυτό.
Το πλήρες ρεπορτάζ του «Θεσσαλονικέων Πόλις» περιλαμβάνει τις προσωπικές ιστορίες των αναγνωστών, τις μαρτυρίες των ανθρώπων της βιβλιοθήκης και φωτογραφικό υλικό από το μηνιαίο δρομολόγιο. Εκεί μπορεί κανείς να βρει περισσότερες πληροφορίες για την καθημερινή λειτουργία της δράσης και για τη σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στις βιβλιοθηκονόμους και τους δημότες που εξυπηρετούνται.